فلسفه تمدن اسلامی در ترازوی شناخت


امروزه که بحث تمدن، تمدن اسلامی و تمدن نوین اسلامی در کانون تحقیق و بحث بسیاری از افراد قرار گرفته است، پرداختن ریشه ای به آن ها دوچندان شده است، هرچند خشکی این گونه بحث ها بر هیچکس پوشیده نیست. در این خلاصه، فلسفه تمدن اسلامی برای بحث بیشتر مورد بحث قرار گرفته است.

پدیده ها را می توان از دیدگاه های مختلف یا حداقل از دو منظر بررسی کرد. گاه عقلانی، جزئی و تجربی و گاه فراانسانی، کلی یا کلان و فکری در حوزه پژوهش است و لذا مستلزم دو نوع روش، نگرش و ابزار تحقیق است. صندلی اتاق از چه چیزی ساخته شده است، چه جنسیتی دارد، چه نوع مقاومتی دارد، چه فضایی را اشغال می کند، چه کسی آن را ساخته است، چقدر هزینه دارد و چه تفاوتی با میز و موضوعات مشابه در زمینه آموزشی دارد. . تجربی، عینی و جزئی است، اما گاهی اوقات در سطح وسیع تری مورد توجه قرار می گیرد. هدف اصلی صندلی چیست، کاربرد یا کاربرد آن در زندگی چیست، چه تأثیراتی در زندگی فردی و اجتماعی دارد، آیا برای افراد ضروری است و آیا ملاحظات و پاسخ های مشابه دیگری را می طلبد؟ برای این پدیده دو دسته سؤال، مسائل و روشهای تحقیق قابل شناسایی است.

از این منظر در مورد تمدن اسلامی نیز می توان چنین گفت. این که تمدنی با عنوان لباس مذکور وجود داشته و در تاریخ به مظاهر گوناگون ظهور کرده است و مسلمانان و دیگران در پیدایش آن نقش داشته و در برهه هایی از تاریخ شکوفا شده و دوره های رکود یا انحراف را تجربه کرده اند. این یک تحقیق علمی در این مورد است، اما این پدیده را می توان از منظر دیگری بررسی، مطالعه و بررسی کرد.

READ  استقبال گرم مشهدی‌ها از جواد عزتی در اکران مردمی «شادروان»/ عکس

تمدن اسلامی چیست، چه تفاوتی با سایر تمدن‌های موجود یا مفقود دارد، چه عناصر و اجزای تشکیل‌دهنده‌ای دارد و پایه‌های پیدایش آن چیست، هدف آن چیست و چیزی که باید ساخته شود یا چیزی که در معرض عمل است. مردم و تأثیر عوامل دیگر و همچنین چگونگی تجلی این تمدن و عوامل ایجاد یا ایجاد مشکلات، سؤالاتی هستند که نمی توان به صورت جزئی و تجربی پاسخ داد، بلکه به صورت کلان و بیرونی پاسخ داد. آنها را می توان با عقل پاسخ داد.

همانطور که مشخص است بررسی تمدن اسلامی از دیدگاه اول توسط مورخان و جامعه شناسان و آینده پژوهان و نیز صاحب نظران در زمینه های فوق الذکر و یا تمدن اسلامی در گذشته اعم از مورخان و حال انجام می شود. زندگی اجتماعی مردم که وظیفه علوم اجتماعی است یا در آینده پژوهی مورد توجه یا پیش بینی آینده پژوهان است، اما تحقیق و مطالعه از دیدگاه دوم بر عهده کسانی است که ملاحظات فلسفی و کلان دارند. قدرت تحلیل عقلانی البته واضح است که چنین مطالعه ای بر عهده فیلسوفان یا فیلسوفان رسمی نیست، بلکه بر عهده عقل گرایان تمدنی یا تمدن های خردگرا و به معنای مدرن تر فیلسوفان تمدنی است.

از میان موضوعاتی که به تمدن اسلامی پرداخته شده، سه مقوله از اهمیت بیشتری برخوردار است. اول اینکه منظور از آن چیست و این نام روی چه چیزی یا چه چیزی بارگذاری می شود و با چه شاخص ها یا معیارهایی سنجیده می شود؟ این پرسش‌های اساسی البته توسط یک گروه علاقه‌مند پاسخ داده شده است، اما واقعیت این است که باید از منظر فلسفی به دنبال پاسخ دقیق‌تر و قابل دفاع‌تر بود و دانشمندان تمدن باید با وام پیری دهک‌های خود پیش بروند. . بی شک تمدن با جامعه، فرهنگ، دین، فناوری، هنر، معماری، حکومت و حتی علم و دستاوردهای علمی متفاوت است و معانی متفاوتی دارد، هر چند مورد قبول مجموعه آنهاست و نتیجه آنهاست.

READ  اعلام آمادگی شهر آفتاب برای برپایی نمایشگاه کتاب تهران

سؤال دوم به اصل خود برمی گردد که مشکلات فراوان و عمیقی دارد; تمدن و در نتیجه تمدن اسلامی امری اندیشیده شده و از پیش برنامه ریزی شده است و برای روشن تر شدن آن می توان آن را ساخت یا چیزی که تابع علل و عوامل ارادی و غیرارادی، انسانی و غیر انسانی، فردی و اجتماعی باشد. در طول زمان. معلوم و مجهول ظاهر می شود، هر چند از دو جهت انسان است; یکی اینکه در نهایت انسان در اقداماتی که علیه او انجام می شود نقش آفرینی می کند و دیگری اینکه برای انسان معنا پیدا می کند.

اما موضوع دیگری که باید به آن پرداخته شود، آسیب شناسی تمدن / تمدن اسلامی است; چرا یک تمدن بی اثر است و در رتبه یا درجه پایینی طبقه بندی می شود؟ چرا و چگونه تمدن در جهت دیگری شکل می گیرد و منحرف می شود؟ آیا می توان برای پویایی و اطمینان بیشتر اقدامات یا اقداماتی انجام داد یا اینکه سرنوشت سرنوشت آن را رقم می زند؟ پاسخ به این نگرانی ها، پرسش های دیگری را در این زمینه مطرح می کند که در نهایت به روشن شدن پدیده تمدن کمک می کند.

*عضو هیئت علمی موسسه مطالعات تمدن اسلامی


منبع

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا